Tarih Biliminin Yöntemi

Tarih Biliminin Yöntemi

Yöntem; olayın sonucuna varmak için bilime ve akla uygun olarak araştırıp inceleme yöntemidir. Sosyal bilimlerden biri olan tarih bilimi, fen bilimlerinin kullandığı; formül, deney ve gözlem metodlarını kullanması mümkün değildir.

Tarih bilimi, geçmişte yaşanmış olayların sebep ve sonucunu ele aldığı için yöntem olarak olayları inceleyerek açıklamaya ve anlamaya çalışır.

Tarama ve Kaynak Arama

Tarihin tanımında da  bahsettiğimiz üzere tarihi olaylar araştırılırken objektif olarak doğru kaynaklara ve belgelere başvurulmalıdır. Tarihi olayı aydınlatacak olan tüm belgelere kaynak adı verilmektedir. Kaynaklar kendi aralarında kriterlere göre çeşitlendirilir.

  • Birince Elden Kaynaklar

Tarihi olayın yaşandığı döneme ait olan her türlü belge ve kaynaklardır.

Örnek; Mektup, Para, Anıtlar ve Heykeller

  • İkinci Elden Kaynaklar

Tarihi olayın yaşandığı dönem ait yani birinci elden kaynaklardan yararlanılan belgelerdir.

Örnek; Tarihi olayın yaşandığı döneme ait anıları ve  mektupları değerlendirerek oluşturulmuş makale veya kitap.

Malzemenin türüne göre kaynak çeşitleri

Yazılı Kaynaklar

Üzerinde yazı bulunan tüm belge ve malzemelerdir.  Örnek; ferman, mektup, antlaşma, para, mühür ve kitabeler.

 Sözlü Kaynaklar

Tarihi olayın sözlü edebiyat ile birlikte günümüze ulaşmış ve olaydan bir süre sonra yazıya aktarılmış belge ve malzemelerdir.

Yazısız Kaynalar  ( Kalıntılar )

Arkeolojik kazılarla gün yüzüne çıkarılmış tarihi olayın dönemine ait kalıntılardır. Örnek: Madeni eşyalar, toprak kap, kemik ve taş.

Görsel Kaynaklar

Teknolojinin gelişmesiyle son yüzyıllarda gelişen malzemelerdir.

Örnek: Fotoğraf, film ve kamera gibi.

Tasnif Sınıflandırma

Tarihi olayı atıştıran araştırmacı tarafından elde edilen belge ve malzemelerin düzenli bir şekilde ayrılmasıdır.

Tahlil – çözümleme

Araştırmacı bu bölümde elde etiği belgelerin içeriğini inceleyerek değerlendirmesidir. Bulunan bilgilerin güvenirliği ve nesnelliği araştırılır.

Tenkit – Eleştiri

Araştırmacı tarafından bulunan belgelerin objektifliğini incelip araştırdığı bölümdür. Aynı döneme ait farklı belgeler inceleyerek doğruluğu ve tutarlı olup olmadığı inceler ve iç ve dış olarak 2’ye ayrılır.

Dış Tenkit

Elde edilen malzemelerin öncelikle dış tenkit yapılır. Bu aşamada eserin adı, basıldığı yer, yazarı, olayın tarihi ve orijinallik gibi özelikler  araştırılarak belgelerin güvenliği teyit edilir.

İç Tenkit

Bu adımda araştırmacı iç tenkit olarak inceler. Bilgilerin doğruluğu ve tarafsızlığı farklı kaynaklarda karşılaştırılarak teyit edilir.

Terkip – sentez ( Birleştirme )

Araştırmacı bir eser oluşturacaksa eserin yazılmasına başlandığı bölümdür. Tarihi olayın şekillendiği bölümde diyebiliriz. Objektif olayının dikkat edileceği bölüm. Eser kanıtlanabilir ve kaynak göstere bilmelidir.

Tarihin Tasnifi – Sınıflandırılması 

Tarih, Zaman içerisinde gerçekleşen olayların konusunu inceler. Bu zaman diliminin uzun olmasından dolayı bir bütün olarak incelenmesi ve açıklanması oldukça zordur. Bundan dolayı tarihi olaylar mekana, konuya ve zamana göre araştırılır.

Zamana göre sınıflandırma

Olayları zamana ayırarak inceler. Yeni çağ, yakın çağ ve yüzyıl gibi kavramlara ayrılır.

Örnek:Lale devri, ilkçağ Tarihi, Yeni çağ Tarihi, 20. yüzyıl Tarihi Kanuni dönemi.

Mekana Göre Sınıflandırma

Belirlenen bir coğrafi bölgeye göre yapılan sınıflandırma.

Örnek: Avrupa Tarihi, Urfa Tarihi ve Orta Asya Tarihi gibi.

Konuya Göre Sınıflandırma

Olayların konusu ele alınarak yapılan sınıflandırmalardır.

Örnek: Dinler Tarihi, Eğitim Tarihi, İslam Tarihi gibi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu